३१ ऑक्टोबर १९८४

कीर्तीनगर स्टेशनवरून लोकल पकडून आम्ही नवी दिल्ली स्टेशनवर  पोचलो. पाहतो तो संपूर्ण स्टेशन शीख लोकांनी खचाखच भरलेलं... बाहेर गावच्या सगळ्या गाड्यांमधून आलेल्या शिखांना रेल्वे प्रशासनाने स्टेशनवर आश्रय दिला होता. बाहेर त्यांची कत्तल चाललेली होती. एरवी आपल्या कुर्रेबाज मिशा पिळत दमदार आवाजात बोलणारा उमदा शीख तिथे भेदरलेल्या अवस्थेत बघून खरंच हृदयात कालवाकालव झाली. फलाटावर जिकडे तिकडे शिखांची कुटुंबं, लहान लहान मुलं, बायका चादरी टाकून बसलेली. रेल्वेच्या कॅन्टीनमधून त्यांना जेवण पुरवलं जात होतं. खाली माना घालून बसलेले घाबरलेले 'सरदार' बघवत नव्हते.

एका झंझावाताची शतकपूर्ती

संदीप कलभंडे  ७ नोव्हेंबर २०१७ ह्या दिवशी रशियन बोल्शेव्हिक राज्यक्रांतीला १०० वर्षे पूर्ण होत आहेत. (त्या काळी रशियामध्ये ज्युलियन कॅलेंडर वापरले जात असल्यामुळे ही घटना २५ ऑक्टोबर ची म्हणून नोंदली गेली होती. म्हणून ह्या क्रांतीला ऑक्टोबर क्रांती म्हटले जाते.) बोल्शेव्हिक राज्यक्रांतीबद्दल आजवर फारसे अलिप्तपणे बोलले गेलेले नाही. देशोदेशींच्या कम्युनिस्टांमध्ये ही क्रांती हा एक प्रेरणेचा स्रोत … Continue reading एका झंझावाताची शतकपूर्ती

पॅकिंग पॅकिंग!

प्रवासाला कुठे जातोय हे लक्षात घेऊन नेहमीच पॅकिंग करावं लागतं. पण काही ठिकाणी विशेष काळजी घ्यावी लागते. उदाहरणार्थ गुरूद्वारात जाणार असाल तर डोक्यावर ओढणी किंवा स्कार्फ घ्यावा लागतो. किंवा काही अरब देशांमध्ये जाताना डोक्यावर स्कार्फ घालणं सक्तीचं असतं. तेव्हा हेही लक्षात ठेवा

सुखद उबदार इंडोनेशिया

गंमत म्हणजे डोंगरावर एक दोन ठिकाणी वाटेत बांबू टाकून रास्ता रोको केलेला. मी विचारले तिकीट कसले, तो म्हणाला नो तिकिट, डोनेशन. आता इथवर चढून आलोय तर टाकू पैसे व पुढे जाऊ. पुढे गेलो. मग कळले की ती जागा खाजगी मालकीची आहे. इथे टुरिस्टांना फिरण्यास परवानगी दिली, त्याचे डोनेशन. अधिकृत तिकीट नाही. जागा छान होती, थोडं डोनेशन दिलं तरी वाईट वाटले नाही. पुढे ‘गोआ गजाह’ म्हणजे गुहेतल्या गणपती मंदिरापाशी पोहोचलो. मंदिरात प्रवेश करताना गुडघे झाकलेले नसतील तर सराँग म्हणजे कमरेभोवती लुंगीसारखे कापड गुंडाळायचे, समोर किंवा साइडला गाठ. मंदिरात प्रवेशाचे तिकीट घेऊन सराँग त्यावेळी वापरण्यापुरता मिळतो किंवा बाहेत विकत.

परकेपण सरता सरत नाही

अचानकपणे माणसेच काय, पण एकही  झाड, पक्षी, माणसांची नावे,  दुकाने काहीही ओळखीचे नाही. इतके दिवस खोलवर रूजलेलं आणि रूतलेलं,  हे सगळं माझं आहे, आणि हे असंच राहाणार आहे ह्या सगळ्या समजूती एका फटकार्‍यात मूळापासून उखडून निघाल्या आणि असुरक्षित वाटू लागलं.  देश-वेश-भाषा यानं तर परकेपण जाणवलंच. पण त्याबरोबरच त्रास झाला तो तो इथल्या एकाही झाडाला अन पक्षाला नावानं हाक न मारता यावी याचा. सह्याद्री बघितल्यावर मनात जी तार झंकारत असे तीच इथलाही डोंगर बघताना  झंकारत नाही, याचाही. कित्येक दिवस रस्त्यावरच्या खाणाखुणा आणि माणसांच्या चेहऱ्यामध्ये दिलासा शोधायचा निष्फळ प्रयत्न करत राहिले. स्वतःचीही ओळख विसरायला लावणारी, एक परकेपणाची जाणीव आतपर्यंत खोलवर पोचली.